شجاعت یا حماقت

 

آیا می‌توان به هر اقدام و حركتی كه باعث به خطر افتادن جان شخصی می‌شود، عنوان شجاعانه را اطلاق كرد؟ به عنوان مثال آیا می‌توان به فردی كه در اوج پیك ترافیكی بزرگراه همت و به هر دلیلی، با چشمان بسته به وسط بزرگراه بپرد، لقب شجاع داد؟ یا مثلا می‌شود به راننده‌ای كه به هر دلیلی و بدون داشتن دید كافی، پیچ‌های تند یك جاده كوهستانی را با سرعت بالا و در لاین مقابل طی می‌كند، گفت كه عمل شجاعانه‌ای انجام می‌دهد؟ یا اینكه می‌توان به فردی كه به هر دلیلی علاقه دارد با یك وسیله برنده بدن خود را زخمی كند، عنوان شجاع اطلاق كرد؟

 

مرز میان شجاعت با حماقت كجاست؟ به چه كاری می‌توان اقدام شجاعانه و به چه حركتی می‌شود كار احمقانه گفت؟ در مقیاس ملی چطور؟ آیا اگر مسئولان یك كشور با اتخاذ سیاست‌های رادیكال و خلاف قواعد نظام بین‌الملل، ملت و جامعه خود را به سوی تباهی و نیستی یا لاقل سختی و دشواری رهنمون سازند، اسم این حركت دیپلماسی شجاعانه است یا حركتی احمقانه؟

 

به نظر می‌آید آنچه باعث وجود تفاوت میان اقدامی شجاعانه با حركتی احمقانه می‌شود، استفاده از مؤلفه عقل و دوراندیشی است. به عبارت دقیق، یك انسان عاقل و دوراندیش است كه می‌تواند در عین انجام اقداماتی صحیح و واجد تامین حداكثری از منفعت و فایده برای خود و اطرافیانش، خطر پیامدها و تبعات محتمل را به حداقل ممكن برساند.

 

چنین فردی به خصوص آنگاه كه در زندگی امروزه خود با جامعه اطرافش مشغول تعامل و گاه تنازع می‌شود، تلاش می‌كند تا با اتخاذ سیاست‌هایی دوراندیشانه و جامع‌الطراف، ضمن سنجش تمام پیامدها و جوانب اقدام خود، راهبردی را پیشه سازد كه واجد حداكثری از منفعت و حداقلی از مضرات باشد.

 

بدیهی است هنگامی كه شخص یا اشخاصی به واسطه برخورداری از موقعیتی خاص، مسئول تامین رفاه، آرامش، آسایش و پیشرفت و ترقی یك كشور و جامعه هستند، باید در اتخاذ سیاست‌های خود در نظام بین‌الملل، دقتی دوچندان مبذول دارند زیرا هرگونه اشتباه محاسباتی و عملیاتی اعم از گفتاری و رفتاری به بهانه پیشه كردن دیپلماسی شجاعانه، می‌تواند تبعات غیرقابل جبران و سهمگینی برای جامعه و كشور آنها به دنبال داشته باشد.

 

با این اوصاف، آیا دیپلماسی دولت نهم یك دیپلماسی شجاعانه است؟